STRESS EN DE ROL VAN ONS EEUWENOUDE BREIN

January 30, 2018

 

“We zijn geen nieuwe Tesla’s, opgetrokken uit speciaal voor ons geproduceerde hightechsnufjes; we zijn opgelapte roestbakken vol oude onderdelen, waaronder een alarmsysteem dat bij het minste of geringste schel begint te piepen” (Uit Essay: Ziek van stress)

 

Weliswaar zijn we natuurlijk allemaal heel charmante roestbakken, maar toch…

Ons brein is eigenlijk nog een heel ‘oud’ systeem.

 

Onze reactie op stress wordt aangestuurd vanuit het sympathische zenuwstelsel, dat deel uitmaakt van het autonome besturingssysteem van ons lichaam. Dit wordt automatisch aangestuurd, net als het kloppen van je hart, je spijsvertering en je ademhaling. We reageren op een stressprikkel door ons klaar te maken om te vechten of te vluchten.

 

Dit systeem is al zo oud als de mens zelf en nog nauwelijks ingesteld op onze huidige manier van leven. Heel lang konden we hier ook prima mee uit de voeten. Wanneer onze verre voorouders in de verte iets zagen bewegen dat zo op het eerste gezicht wel eens een leeuw zou kunnen zijn, sloeg dit stresssysteem meteen aan. Hormonen als adrenaline, noradrenaline en cortisol zorgden ervoor dat de hartslag versnelde, de bloeddruk steeg, er meer zuurstof naar de spieren werd gebracht en dat de pupillen zich verwijdden voor beter zicht. Daarnaast bereidde het immuunsysteem zich voor op eventuele infecties door verwondingen. Een prima respons wanneer je je in een situatie bevindt waarin het echt draait om leven en dood!

 

Vervang nu alleen de leeuw door bijvoorbeeld een mail van je baas die vraagt of je direct op zijn kantoor wil verschijnen omdat hij een ‘niet zo leuke mededeling heeft’, of door drukte en agressie in de dagelijkse file naar huis, nieuwsberichten over terroristische dreigingen. Dit maakt dat het stresssysteem bij velen van ons tegenwoordig de hele dag alarm slaat!

Ons huidige brein maakt geen onderscheid tussen die daadwerkelijke fysieke dreiging en de constante stressprikkels waaraan we tegenwoordig in het dagelijks leven blootgesteld zijn. Dus ook op vragen als ‘Hoe moet ik in hemelsnaam de juiste zorg voor mijn ouders regelen, naast een fulltime baan?’ Of ‘hoe moet ik die nieuwe auto die ik nodig heb om op mijn werk te komen betalen, nu net de rente op mijn hypotheek verhoogd is?’ reageert het stresssysteem alsof we nog in de oertijd leven. En stressgevoelens hebben we steeds vaker, aangezien de moderne wereld een overdosis aan nieuwe stressoren met zich meebrengt.

 

Sinds de jaren vijftig is de levensstandaard enorm gestegen. We zijn gebruik gaan maken van steeds moderne systemen van maatschappelijke ondersteuning en gezondheidszorg. Treurig genoeg blijkt uit onderzoek van de World Health Organization dat we ons nauwelijks gelukkiger zijn gaan voelen.

 

Betekent dit dat we ons hier maar bij neer moeten leggen, omdat ons brein nu eenmaal zo werkt? Ook nu 14% van werknemers aangeeft burn-out klachten te hebben en 5% van de Nederlandse bevolking hiermee thuis komt te zitten? Zeker niet!

 

Uit onderzoeken, die al gestart zijn rond 1970 blijkt namelijk dat we de effecten van deze vecht/vlucht reactie kunnen keren. We zijn als mensen in staat de activiteit van ons parasympathische zenuwstelsel op te schroeven,

een gevoel van diepe kalmte op te wekken en de effecten van stress te neutraliseren. Ofwel: we kunnen de ´ontspanningsreactie’ opwekken.

 

Meditatie heeft dit effect, maar ook volledige concentratie op lichaamsbeweging (zoals bij yoga), de ademhaling, een geluid, of repetitief gebed wekt deze fysiologische veranderingen op.

Al deze vormen hebben twee factoren gemeen: a) ze lijken de stroom van gedachten in te dammen, en b) wanneer de gedachten afdwalen, wordt dit geaccepteerd en de aandacht weer op de repetitieve oefening gericht. Die twee stappen doorbreken de ‘keten van alledaagse gedachten’.

 

Het brein lijkt namelijk twee tegengestelde netwerken te hebben: één voor het uitvoeren van taken die onze aandacht vereisen, en één voor introspectie, mijmeren over gebeurtenissen in het verleden en nadenken over de toekomst. Een belangrijk deel van dit laatste netwerk is de hippocampus die ons herinnert aan dingen die ons eerder zijn overkomen, impressies uit het verleden.

 

Mensen blijken dan ook het meest gelukkig te zijn wanneer ze met hun volledige aandacht ergens mee bezig zijn. Zelfs als het een taak is die ze niet leuk vinden. Toch blijkt uit psychologisch onderzoek dat gedachten van mensen 30 tot 47 procent van de tijd afdwalen van wat ze op dat moment aan het doen zijn. Afdwalende gedachten blijken de oorzaak van het gevoel ongelukkig te zijn, niet het gevolg.

 

Het goede nieuws is, dat aandachtig zijn te leren is! Het is zelfs zo, dat wanneer we ons brein ‘trainen’ om aandachtig te zijn (bijv. door yoga of meditatie) op hersenscans te zien is dat verschillende delen van het brein veranderen! En dit zijn nou precies de delen in het brein die ervoor zorgen dat emoties beter worden gereguleerd, het netwerk dat verantwoordelijk is voor het temperen van geconditioneerde angst wordt versterkt, terwijl de linkerhersenhelft (creatievere kant) actiever wordt, stressprikkels fysiek meetbaar verminderen, de weerstand verbeterd en we zelfs minder snel verouderden! (Dit laatste vanwege een positief effect op de telomeren, google het is wanneer je net zo ‘anatomie-nerd’ bent als ik)

 

We vergeten het soms, maar we hebben rust nodig. Het blijkt zelfs dat ons brein niet meer in staat is gelukkig en tevreden te zijn, wanneer we onszelf niet voldoende rust gunnen. Rust en aandacht dus… misschien fijne dagelijkse cadeautjes die je jezelf kan geven zo in het nieuwe jaar. Al zijn het maar 5 minuutjes. Je weet nu weer een beetje beter waar je het voor doet ;)

 

(Bronnen: Essay ziek van stress door Wilma de Rek, Siddharta’s brein door James Kingsland)

Share on Facebook
Please reload

Uitgelichte berichten

Oerwoud - Yoga & Onbijt

November 24, 2016

1/1
Please reload

Recente berichten

December 7, 2018

November 24, 2016

November 24, 2016

Please reload

Archief
Please reload

Zoeken op tags
Please reload

Volg ons
  • Facebook Basic Square